پرش به محتوا ترموستات فن کویل دستگاهی است که دمای اتاق را اندازه می گیرد، آن را با دمای تنظیم شده مقایسه می کند و بر اساس این اختلاف، دور فن و شیر آب گرم یا سرد فن کویل را کنترل می کند تا دمای محیط در محدوده دلخواه بماند. به بیان ساده، فن کویل گرما و سرما را تولید نمی کند، بلکه آب گرم یا سرد را به هوای اتاق منتقل می کند و ترموستات تصمیم می گیرد این انتقال کی، با چه شدتی و در چه حالتی انجام شود.
ترموستات های فن کویل از مدل های ساده آنالوگ با یک ولوم و سه کلید تا مدل های دیجیتال، قابل برنامه ریزی و هوشمند متصل به وای فای، BMS یا KNX را شامل می شوند. اما تفاوت این مدل ها فقط در ظاهر و نمایشگر نیست؛ نوع سیستم لوله کشی، نوع فن، نوع شیر برقی و ولتاژ کاری هم تعیین می کند کدام ترموستات با فن کویل شما سازگار است. در این راهنما نحوه کار، انواع و تفاوت مدل ها را توضیح می دهیم و در پایان یک چک لیست انتخاب ارائه می کنیم.
ترموستات فن کویل نوعی کنترلر اتاقی است که برای فرمان دادن به یک یا چند فن کویل طراحی شده است. برخلاف ترموستات پکیج یا کولر که معمولا فقط یک دستگاه را روشن و خاموش می کند، ترموستات فن کویل باید چند خروجی را هم زمان مدیریت کند: دور فن، شیر برقی آب گرم یا سرد و در بعضی سیستم ها، حالت گرمایش یا سرمایش.
مهم ترین مزیت این ترموستات، کنترل مستقل هر فضاست. همان طور که توضیحات Beris درباره عملکرد فن کویل اشاره می کند، در سیستم فن کویل هر اتاق می تواند دمای مخصوص خود را داشته باشد؛ ویژگی ای که در ساختمان هایی با بار حرارتی متغیر مانند هتل و بیمارستان اهمیت زیادی دارد.
فن کویل از دو جزء اصلی تشکیل شده است: یک کویل یا مبدل حرارتی که آب گرم دیگ یا موتورخانه، یا آب سرد چیلر از آن عبور می کند، و یک فن که هوای اتاق را از روی این کویل عبور می دهد. هوا هنگام عبور از کویل گرم یا سرد می شود و به اتاق برمی گردد. بنابراین دو عامل، مقدار گرمایش یا سرمایش را تعیین می کنند: سرعت جریان هوا (دور فن) و جریان آب داخل کویل (وضعیت شیر برقی). ترموستات دقیقا همین دو عامل را کنترل می کند.
نحوه کار ترموستات فن کویل یک چرخه کنترلی ساده است که به طور مداوم تکرار می شود:
بیشتر فن کویل ها موتور سه سرعته دارند و ترموستات با سه رله جداگانه (کند، متوسط، تند) یکی از دورها را انتخاب می کند. در حالت دستی، کاربر دور را انتخاب می کند و در حالت خودکار، ترموستات بر اساس فاصله دما تا نقطه تنظیم تصمیم می گیرد. برای نمونه، طبق دیتاشیت ترموستات دیجیتال WME هانیول، فن در این مدل به صورت دستی یا خودکار سه سرعته کار می کند و سه خروجی رله High، Mid و Low دارد.
فن کویل های جدیدتر ممکن است موتور EC داشته باشند که دور آن با سیگنال آنالوگ 0 تا 10 ولت به صورت پیوسته تنظیم می شود. چنین فن کویلی به ترموستاتی با خروجی 0 تا 10 ولت نیاز دارد؛ مثلا در سری ترموستات های RDF زیمنس، فقط بعضی مدل ها از فن 0 تا 10 ولت پشتیبانی می کنند و بقیه برای فن یک یا سه سرعته طراحی شده اند.
شیر برقی یا شیر کنترلی، جریان آب گرم یا سرد را به کویل باز و بسته می کند. سه نوع رایج آن عبارتند از:
ترموستات باید دقیقا با نوع شیر نصب شده هماهنگ باشد. همان دیتاشیت زیمنس نشان می دهد که در یک سری محصول، مدلی برای شیر قطع و وصل و سه حالته و مدل دیگری برای شیر با فرمان DC طراحی شده است.
ترموستات باید بداند فن کویل در حالت گرمایش است یا سرمایش، چون منطق کنترل در این دو حالت برعکس است. این تعویض حالت (Changeover) به دو روش انجام می شود: دستی، که کاربر یا مدیر ساختمان حالت را با یک کلید تعیین می کند، و خودکار، که ترموستات بر اساس دمای آب ورودی یا دمای اتاق حالت را تغییر می دهد. برای نمونه، کنترلر فن کویل Regio شرکت Regin تعویض خودکار میان گرمایش و سرمایش را دارد. اگر ترموستات تعویض خودکار نداشته باشد و کاربر در فصل جدید حالت را عوض نکند، فن کویل در عمل برعکس عمل خواهد کرد.
مهم ترین عامل سازگاری، که اغلب نادیده گرفته می شود، نوع سیستم لوله کشی فن کویل است. راهنمای Ges Teknik برای انتخاب ترموستات فن کویل صریحا توصیه می کند ترموستات متناسب با سیستم دو لوله ای یا چهار لوله ای انتخاب شود.
در سیستم دو لوله ای، فن کویل فقط یک مسیر رفت و یک مسیر برگشت آب دارد. در زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد از همین مسیر عبور می کند. بنابراین کل ساختمان در یک زمان فقط می تواند گرمایش یا سرمایش داشته باشد. ترموستات دو لوله ای یک خروجی شیر دارد و باید بتواند حالت فصلی را دستی یا خودکار تعویض کند.
در سیستم چهار لوله ای، فن کویل دو کویل یا دو مدار جداگانه برای آب گرم و آب سرد دارد. در نتیجه یک اتاق می تواند گرمایش بخواهد و اتاق مجاور سرمایش، که در هتل ها، بیمارستان ها و ساختمان های اداری با نماهای آفتابگیر متفاوت ارزشمند است. ترموستات چهار لوله ای دو خروجی شیر جداگانه دارد و میان گرمایش و سرمایش به صورت خودکار جابه جا می شود.
ترموستات دو لوله ای روی فن کویل چهار لوله ای فقط یکی از دو مدار را کنترل می کند و ترموستات چهار لوله ای روی سیستم دو لوله ای بدون تنظیم درست، رفتار نادرستی خواهد داشت. بعضی مدل ها هر دو حالت را پشتیبانی می کنند و نوع سیستم در تنظیمات نصاب انتخاب می شود؛ مثلا در ترموستات WME هانیول یک پارامتر نصب برای انتخاب دو لوله ای یا چهار لوله ای وجود دارد. زیمنس هم حالت سومی را با عنوان دو لوله ای همراه با هیتر برقی معرفی می کند. بنابراین یکسان بودن ظاهر دو ترموستات به معنی سازگاری آنها با هر دو سیستم نیست.
انواع ترموستات فن کویل را می توان بر اساس فناوری و امکانات در چهار دسته اصلی قرار داد. مرز این دسته ها همیشه دقیق نیست و بسیاری از مدل ها ترکیبی از چند ویژگی را دارند.
ترموستات آنالوگ یک ولوم چرخان برای تنظیم دما و کلیدهای مکانیکی برای انتخاب دور فن و حالت گرمایش و سرمایش دارد. معمولا مستقیم با برق 220 ولت کار می کند و نمایشگری ندارد. برای نمونه، سری ترموستات T46 جانسون کنترلز یک ترموستات فن کویل با کنتاکت مکانیکی است که با یا بدون کلید انتخاب دور فن عرضه می شود. این ترموستات ها ارزان، ساده و بادوام هستند، اما دقت کنترل کمتری دارند و امکان برنامه ریزی یا کنترل از راه دور ندارند.
ترموستات دیجیتال فن کویل یک سنسور الکترونیکی، نمایشگر و کلیدهای لمسی یا دکمه ای دارد. دمای اتاق و دمای تنظیم شده با عدد نمایش داده می شوند و کنترل دقیق تری نسبت به مدل مکانیکی انجام می شود. بسیاری از مدل های دیجیتال، دور فن خودکار، محدود کردن بازه دمای قابل تنظیم و قفل کلیدها را هم دارند. تفاوت اصلی ترموستات آنالوگ و دیجیتال فن کویل در دقت اندازه گیری و امکانات کنترلی است، نه فقط در نوع نمایشگر.
ترموستات قابل برنامه ریزی امکان تعریف دماهای متفاوت برای ساعت ها و روزهای مختلف را می دهد؛ مثلا دمای کمتر در ساعات خالی بودن دفتر یا شب ها. Ges Teknik برنامه زمانی را به ویژه برای فضاهای کوچک و متوسطی که سیستم اتوماسیون بالادستی ندارند مفید می داند. مقدار صرفه جویی واقعی به برنامه تعریف شده، الگوی استفاده و عایق بندی ساختمان بستگی دارد و عدد ثابتی برای آن نمی توان گفت.
ترموستات هوشمند فن کویل علاوه بر کنترل محلی، می تواند با شبکه یا سیستم های دیگر ساختمان ارتباط برقرار کند. اما «هوشمند» یک اصطلاح کلی است و سه مسیر ارتباطی کاملا متفاوت را شامل می شود که باید پیش از خرید از هم تفکیک شوند:
این مدل ها به مودم خانه وصل می شوند و از طریق اپلیکیشن موبایل، کنترل از راه دور فن کویل را ممکن می کنند. کنترل پایه دما معمولا به صورت محلی ادامه پیدا می کند، اما کنترل از راه دور و بعضی امکانات به اینترنت و سرور سازنده وابسته است. این گزینه برای یک واحد مسکونی با چند فن کویل مناسب است.
این مدل ها از طریق باس RS485 یا شبکه به سیستم مدیریت ساختمان وصل می شوند تا دمای همه اتاق ها از یک مرکز پایش و تنظیم شود. همه ترموستات های دیجیتال این قابلیت را ندارند؛ برای مثال، در سری WME هانیول فقط مدل های NM رابط Modbus RTU دارند. کنترلر Regin هم نمونه ای است که امکان ارتباط با Modbus، BACnet یا EXOline را ارائه می دهد.
در سیستم KNX، معمولا ترموستات اتاق یا پنل هوشمند فقط فرمان را روی باس ارسال می کند و یک اکچویتور فن کویل در تابلو، فن و شیرها را به حرکت درمی آورد. برای نمونه، اکچویتور فن کویل Theben FCA 2 از سیستم دو و چهار لوله ای، فن سه سرعته و شیر تناسبی 0 تا 10 ولت پشتیبانی می کند و ورودی هایی برای سنسور کندانس و کنتاکت پنجره دارد. کنترلر دمای اتاق KNX مخصوص فن کویل ABB هم نمونه ای از ترموستات KNX با کوپلر باس داخلی و انتخاب دستی دور فن است. مزیت این معماری، یکپارچگی کامل با روشنایی، پرده، سنسورها و سناریوهای خانه هوشمند است.
جدول زیر تفاوت عملی سه گروه اصلی را خلاصه می کند. ستون هوشمند بیانگر امکانات رایج است و هر مدل باید جداگانه بررسی شود.
| معیار | آنالوگ | دیجیتال | هوشمند |
| تنظیم دما | ولوم چرخان | دکمه یا لمسی با نمایش عدد | روی دستگاه، اپلیکیشن یا مرکز کنترل |
| دقت کنترل | کمتر | بیشتر | بیشتر، با امکانات کنترل پیشرفته |
| دور فن | انتخاب دستی | دستی یا خودکار | دستی، خودکار یا از راه دور |
| برنامه زمانی | ندارد | در مدل های قابل برنامه ریزی | معمولا دارد |
| کنترل از راه دور | ندارد | ندارد | با وای فای، BMS یا KNX |
| اتصال به BMS | ندارد | فقط در مدل های دارای پورت ارتباطی | در مدل های Modbus، BACnet یا KNX |
| ورودی های جانبی | ندارد | در بعضی مدل ها | کارت هتل، کنتاکت پنجره، سنسور حضور |
| هزینه و پیچیدگی | کمترین | متوسط | بیشترین |
| مناسب برای | فضاهای ساده با نیاز پایه | اغلب واحدهای مسکونی و اداری | هتل، ساختمان اداری، ساختمان هوشمند |
در ساختمان هایی با ده ها یا صدها فن کویل، کنترل اتاق به اتاق کافی نیست. وقتی ترموستات ها به سیستم مدیریت ساختمان BMS متصل می شوند، مدیر ساختمان می تواند از یک مرکز دمای همه فضاها را ببیند، بازه دمای مجاز کاربران را محدود کند، برنامه زمانی کلی تعریف کند و خطاها را زودتر تشخیص دهد. Ges Teknik توصیه می کند پروتکل ارتباطی و مسیر یکپارچه سازی در همان ابتدای طراحی مشخص شود، چون روی هزینه کابل کشی اثر مستقیم دارد.
چند سناریوی رایج که فقط با ترموستات های متصل ممکن می شوند:
اگر قصد دارید کنترل فن کویل ها را با BMS یا KNX یکپارچه کنید، کارشناسان فریتز می توانند معماری مناسب پروژه شما را پیشنهاد دهند.
مشاوره رایگان شماره تماس: 78712-021پیش از مقایسه مدل ها و قیمت ها، مشخصات فن کویل خود را از پلاک دستگاه، نقشه تاسیسات یا پیمانکار تاسیسات بگیرید و این موارد را تطبیق دهید:
| نوع ساختمان | نیاز اصلی | گزینه معمول |
| آپارتمان مسکونی | کنترل ساده و دقیق هر اتاق | دیجیتال؛ یا وای فای اگر کنترل از راه دور می خواهید |
| ویلا و خانه هوشمند | یکپارچگی با روشنایی، پرده و سناریوها | ترموستات یا پنل KNX همراه با اکچویتور فن کویل |
| ساختمان اداری | برنامه زمانی، محدودیت دما و کنترل مرکزی | دیجیتال قابل برنامه ریزی یا متصل به BMS |
| هتل | کارت اتاق، حالت اقتصادی و مدیریت مرکزی | ترموستات هتلی یا متصل به BMS یا KNX |
| بیمارستان | پایش متمرکز و کنترل دقیق هر فضا | ترموستات متصل به BMS |
قیمت ترموستات فن کویل به چند عامل اصلی بستگی دارد: نوع فناوری (آنالوگ، دیجیتال یا هوشمند)، پشتیبانی از سیستم چهار لوله ای و فن EC، وجود پروتکل ارتباطی، کیفیت نمایشگر و طراحی، برند و خدمات پس از فروش. در پروژه های هوشمند، هزینه اکچویتور، تجهیزات BMS یا KNX و برنامه نویسی هم باید در کنار قیمت خود ترموستات دیده شود. برای مشاهده مدل ها و قیمت روز، به دسته ترموستات هوشمند فروشگاه فریتز سر بزنید.
ترموستات باید جایی نصب شود که دمای آن نماینده دمای واقعی اتاق باشد. از نصب آن در معرض تابش مستقیم آفتاب، نزدیک منابع گرمایی مانند تلویزیون یا لامپ، روبه روی خروجی هوای فن کویل، کنار در و پنجره یا روی دیوار سرد خارجی پرهیز کنید. ارتفاع و فاصله پیشنهادی را از دستورالعمل سازنده بگیرید. اگر محل مناسبی برای ترموستات وجود ندارد، بعضی مدل ها امکان اتصال سنسور دمای خارجی را دارند.
هیچ نقشه سیم بندی عمومی برای همه ترموستات ها وجود ندارد؛ ترتیب ترمینال ها، تعداد سیم ها و ولتاژ از سازنده ای به سازنده دیگر فرق می کند. سیم بندی را فقط بر اساس نقشه همان مدل انجام دهید، پیش از هر کاری برق را از فیوز قطع کنید و اتصال را به برقکار یا نصاب متخصص بسپارید. اتصال اشتباه ممکن است باعث آسیب به موتور فن یا ترموستات شود.
پس از نصب، این تنظیمات اولیه را بررسی کنید:
ترموستات فن کویل مغز کنترلی فن کویل است و با کنترل دور فن و شیر آب گرم یا سرد، دمای هر اتاق را مستقل تنظیم می کند. انتخاب میان مدل آنالوگ، دیجیتال و هوشمند به نیاز شما بستگی دارد، اما پیش از هر چیز، سازگاری فنی تعیین کننده است: نوع سیستم لوله کشی، نوع فن، نوع شیر و ولتاژ. برای یک واحد مسکونی معمولی، ترموستات دیجیتال سازگار کافی است؛ اما در هتل، ساختمان اداری یا خانه هوشمند، مدل های متصل به BMS یا KNX ارزش واقعی خود را نشان می دهند.
برای آشنایی با نمونه اجراهای کنترل هوشمند دما، صفحه پروژه های فریتز را ببینید.
برای انتخاب ترموستات فن کویل سازگار با سیستم ساختمان خود یا طراحی کنترل هوشمند دما، با کارشناسان فریتز مشورت کنید.
مشاوره رایگان شماره تماس: 78712-021دمای اتاق را اندازه می گیرد و بر اساس دمای تنظیم شده، دور فن و شیر آب گرم یا سرد فن کویل را کنترل می کند تا دمای محیط ثابت بماند.
مدل دیجیتال کنترل و نمایش دقیق تری از مدل آنالوگ دارد. مدل هوشمند علاوه بر آن، امکاناتی مثل کنترل از راه دور، برنامه زمانی پیشرفته یا اتصال به BMS و KNX را ارائه می دهد.
خیر. نوع سیستم دو یا چهار لوله ای، نوع فن، نوع شیر برقی و ولتاژ کاری باید با مشخصات ترموستات سازگار باشد.
بله، مگر اینکه ترموستات هر دو حالت را پشتیبانی کند. ترموستات چهار لوله ای دو خروجی شیر جداگانه دارد و بعضی مدل ها نوع سیستم را در تنظیمات نصاب انتخاب می کنند.
بیشتر مدل ها کنترل پایه دما را به صورت محلی انجام می دهند، اما کنترل از راه دور با اپلیکیشن به اینترنت وابسته است. ترموستات های متصل به BMS یا KNX برای کار به اینترنت نیاز ندارند.
بیشتر مدل ها فن سه سرعته را کنترل می کنند. برای فن کویل های دارای موتور EC، ترموستاتی با خروجی 0 تا 10 ولت لازم است که دور را به صورت پیوسته تنظیم کند.
کنترل دقیق دما و جلوگیری از کارکرد غیرضروری فن کویل می تواند به کاهش مصرف کمک کند، اما میزان آن به تنظیمات، برنامه زمانی و شرایط ساختمان بستگی دارد.
روی دیوار داخلی و در جایی که دمای آن نماینده دمای اتاق باشد؛ دور از تابش مستقیم آفتاب، منابع گرما، جریان مستقیم هوای فن کویل و در و پنجره.
